بانکداری اسلامی (بدون ربا)

بانکداری اسلامی(بدون ربا)

با توجه به اینکه اکثر جمعیت کشور ما ایران دارای دارای دین اسلام هستند و همچنین گسترش روزافزون اقتصاد و نیاز جامعه به فعالیت بانک ها یکی از ضرورت های جامعه ما اجرای صحیح و کامل بانکداری اسلامی(بدون ربا) جهت بهبود شرایط اقتصادی و نیل به اهداف متعالی دین مبین اسلام می باشد. در مقالات قبلی تاریخچه بانکداری در جهان و ایران را خدمتتان ارائه دادیم کارهای بزرگی در طول این مدت تا به امروز انجام شده که موجبات بانکداری اسلامی را در کشور فراهم نموده است ولی قطعاً هنوز کامل نشده و جای انتقاد و اصلاحاتی نیز دارد که امیدواریم درآینده این اقدامات انجام گردد تا شاهد اجرای دقیق بانکداری اسلامی در یک جامعه اسلامی باشیم.

هنگامی که بانکداری ربوی در دنیای غرب رواج یافت مسلمانان علاقه ای به تودیع پول و سپرده خود در بانک های ربوی غربی نداشتند و سرمایه های خود را به طور معمول در این بانک ها سپرده گذاری نمی کردند. به خاطر اهمیت موضوع شهید محمد باقر صدر در این زمینه تحقیقاتی انجام دادند که نتیجه آن به ارائه دو پیشنهاد انجامید:

1-از اساس و به طور پایه ای سیستمی طراحی کنیم که در آن اصول اسلام در بانکداری و معاملات رعایت شود.

2-در صورت عدم تغییر وضع موجود چه کنیم که بانکداری و معاملات در همین سیستم کنونی شبه ربوی نشود(بلکه به گونه ای باشد که بتوان با حفظ شیوه بانکداری متعارف فعلی (ربوی) و حذف نقاط منفی آن (ربوی بودن) از طریق استناد به فتاوای مشهور و همچنین حفظ نقاط قوت این بانکداری همانند نقل و انتقال پول به اصلاح آن پرداخت).

شهید محمد باقر صدر با توجه به نبود شرایط کافی روش اول را مناسب ندانسته و پیشنهاد داد با حفظ بنیان کنونی بانک به بانکداری اسلامی(بدون ربا)بپردازیم که لازمه آن استقرار عدالت اقتصادی و اجتماعی و نیز توزیع عادلانه درآمد و ثروت در جامعه است.

بنابراین منظور از بانکداری اسلامی نوعی سیستم بانکداری که مبتنی بر قوانین شرع اسلام و نظریات اقتصاددانان،فقها و کارشناسان علوم بانکی می باشد.

مهمترین اصل در بانکداری اسلامی تقسیم سود و زیان حاصل از عقود اسلامی به نسبت سهم الشرکه می باشد و ممنوعیت ربا یا همان بهره پول می باشد.

بانکداری اسلامی

در زیر انواع عقود اسلامی را بیان میکنیم:

1-مضاربه

2-مشارکت مدنی

3-فروش اقساطی

4-سلف

5-اجاره به شرط تملیک

6-قرض الحسنه

7-جعاله

مضاربه

نمونه‌اي از شراكت در استفاده از منابع مالي است كه يك طرف مسوول تامين سرمايه و يك طرف وظيفه انجام كار، تخصص و مديريت را برعهده مي‌گيرد.
هرگونه منفعت به دست آمده براساس يك توافق قبلي بين طرفين تقسيم مي‌شود در صورتي كه هرگونه زيان تنها متوجه تامين‌كننده سرمايه است.
در اين حالت بابت زيان شركت و عامل اجراي پروژه خسارتي پرداخت نمي‌شود.
در اين عقد به وام‌دهنده رب‌المال و به وام‌گيرنده مضاريب مي‌گويند. در بانكداري اسلامي تمامي سرمايه توسط بانك پرداخت مي‌شود و اجراي تجارت و مديريت آن برعهده طرف مقابل است.
در مضاربه هيچ‌گونه زياني تقسيم نمي‌شود. بانك در واقع صاحب دارايي است و عامل اجرايي به عنوان كارگر و يا كارگزار وي محسوب مي‌شود.
تقسيم سود بيشتر همانند عقد مشاركت تقسيم مي‌شود.
در مضاربه صاحب سرمايه حق مداخله در مديريت و تجارت را ندارد مسووليت اين مهم برعهده عامل اين پروژه است.
مهم‌ترين ويژگي مضاربه امكان توافق بر سر تقسيم سود به هر نسبت بين طرفين است. مضاربه مي‌تواند به صورت انفرادي و يا گروهي اجرا شود.

مشارکت مدنی 
مشاركت ارتباطي است كه برمبناي يك قرارداد همكاري تجاري دوطرفه، سود و زيان حاصل از انجام كار بين طرفين تقسيم مي‌شود.
مشاركت يك توافق است كه در آن بانك اسلامي سرمايه مورد نياز را تامين مي‌كند كه اين سرمايه با آورده ديگر طرفين قرارداد و شركت تجاري تركيب مي‌شود در اين قرارداد همه طرفين حق دارند كه در مديريت فعاليت تجاري يا صنعتي مداخله كنند اما نيازي به انجام آن نيست.
در اين عقد تجاري سود به دست آمده براساس توافق قبلي تقسيم مي‌شود اما زيان احتمالي حاصل از كار براساس نسبت آورده سرمايه تقسيم خواهد شد.

فروش اقساطی (مواد اولیه ـ ماشین آلات ـ مسکن) 
فروش اقساطی عبارت است از واگذاری عین کالا به بهای معلوم به غیر، به ترتیبی که تمام یا قسمتی از بهای مزبور به اقساط مساوی یا غیر مساوی در سر رسیدهای معین دریافت گردد.

سلف 
سلف قراردادی است که به موجب آن بانک محصولات تولیدی مشتری را خریداری و بهای آن کالا را نقداً پرداخت و کالا را در آینده تحویل می‌گیرد.

قرض الحسنه 
قرض الحسنه عقدی است که به موجب آن بانک (به عنوان قرض دهنده) مبلغ معینی را طبق شرایط مقرر به اشخاص (به عنوان قرض گیرنده) واگذار می‌نماید.
ضوابط مورد عمل :
1- پرداخت قرض الحسنه شامل موارد ازدواج، تعمیر یا تامین مسکن، کمک هزینه درمان و کمک هزینه تحصیلی خواهد بود 2- متقاضی تسهیلات قرض الحسنه می‌بایستی در محدوده فعالیت شعبه قرار داشته باشد 3- متقاضی نباید در سیستم بانکی، بابت تسهیلات قرض الحسنه بدهی داشته باشد. 4- کارمزد قرض الحسنه در حال حاضر 4% در سال بوده که به نسبت مانده ابتدای هر سال، در اول سال نقداً دریافت می‌شود 5- مدت بازپرداخت قرض الحسنه رفع احتیاجات ضروری حداکثر 3 سال و به اقساط ماهانه می‌باشد 6- سقف تسهیلات قرض الحسنه برای ازدواج و تهیه جهیزیه برای هر کدام از زوجین 6 میلیون ریال می باشد 7- در صورتیکه اقساط با تاخیر وصول شود جریمه تاخیر با نرخ 12% محاسبه و اخذ می‌شود.
جعاله 
جعاله عبارتست از الزام شخص (جاعل یا کارفرما) به ادای مبلغ یا اجرت معلوم (جعل) در مقابل انجام عملی معین طبق قرارداد. بانکها می‌توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای گسترش امور تولیدی، بازرگانی و خدماتی،‌با تنظیم قرارداد و به عنوان عامل یا عند الاقتضاء به عنوان جاعل مبادرت به جعاله نمایند.
اجاره بشرط تملیک 
اجاره به شرط تملیک عقد اجاره ای است که در آن شرط می‌شود که مستاجر (مشتری) در صورت عمل به شرایط مندرج در قرارداد، در پایان مدت اجاره عین مستاجره را مالک گردد.
صندوق سرمايه‌گذاري اسلامي
صندوق سرمايه‌گذاري اسلامي يكي از بخش‌هايي است كه در نظام مالي اسلامي به سرعت رشد كرده است. در سراسر دنيا تقريبا 100صندوق سرمايه‌گذاري اسلامي وجود دارد. جمع كل دارايي‌هاي مديريت شده در اين صندوق‌ها نزديك به 5ميليارد دلار است كه سالانه 12 تا 15درصد نيز رشد مي‌كند. نظر به علاقه روزافزون به بانكداري اسلامي، تعداد صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري روزبه‌روز بيشتر مي‌شود. در كشورهاي غربي نيز بانكداري اسلامي علاقه‌مندان زيادي پيدا كرده است.
با وجود اين موفقيت‌ها، برخي از نيازهاي سرمايه‌گذاران در اين بازارها برآورده نشده و تعدادي از اين صندوق‌ها بسته شده است.
اغلب اين صندوق‌ها دارايي‌هاي شخصي، دارايي موسسات تعاوني و سرمايه‌گذاري‌هاي كوچك را مورد هدف قرار داده‌اند كه بين 50هزار تا يك‌ميليون دلار را شامل مي‌شود.
بازارهاي هدف براي صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري اسلامي متفاوت هستند. برخي از آنها سرمايه‌هاي بازارهاي محلي كشور مالزي و برخي ديگر سرمايه‌هاي كشورهاي حاشيه خليج‌فارس را هدف قرار داده‌اند. برخي ديگر به سرمايه‌هاي خاورميانه چشم دوخته‌اند. در عين حال برخي از آنها براي عدم توفيق در دستيابي به بازارهاي محلي و موفق نشدن در جذب سرمايه‌هاي جوامع اسلامي مورد شماتت قرار گرفته‌اند.
از آغاز به‌كار صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري اسلامي در دهه 1990، شاهد ايجاد شاخص سهام اعتباري به وسيله شاخص بازار اسلامي داوجونز و سري شاخص جهاني اسلامي FTSE بوده‌ايم.
وب‌سايت failaka.com شرح فعاليت صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري اسلامي و فهرستي از اين صندوق‌ها را در سراسر جهان ارائه كرده است.

- - - - - - - -
  •   نویسنده : فرشید محمدی        
  •   دیدگاه :        
  •   تاریخ : ۲۳-اسفند-۹۴        
  •   بازدید : : 1,354
    فرشید محمدی مشاور مالی و بانکدار،کارشناس ارشد مدیریت مالی.

    نظر شما چيست ؟

    قبل از ارسال دیدگاه به سوال زیر پاسخ دهید.

    مطالب تصادفی

    دانلود همراه بانک

    • با به کارگیری خدمات "همراه بانک" مشتریان بانک می‌توانند به صورت شبانه‌روزی و با استفاده از تنها یک گوشی تلفن همراه، به اطلاعات حساب بانکی خود دسترسی یافته، به کارت/حساب دیگری در بانکی دیگر پول انتقال داده و هزینه قبوض خدمات شهری مثل آب، برق و تلفن را پرداخت نمایند.


      ::..دانلود ..::